Wydaje się, że.w. każdej podejmowanej . pracy usprawniającej bardzo .ważne jest zrozumienie istoty usprawnianego obiektu.W przypadku wielkich organizacji gospodarczych jest  to sprawa trudna i wymagająca gruntownej znajomości  podstawowych elementów jej struktury i funkcjonować .. nia w warunkach określonych przez system planowania „ i zarządzania gospodarką narodową. Obfitość literatury fachowej, przepełnionej różno­rodnymi koncepcjami zarządzania i metodycznymi pro­pozycjami na temat działań’usprawniających, wydaje ,,się stwarzać rzeczywistą możliwość wyboru takich po­dejść^ które okażą się użyteczne w praktyce. Wybór i zakres wykorzystania poszczególnych propozycji po­winny być jednak dokonywane ze^ świadomością’istoty, i warunków usprawniania zarządzania w naszych orga­nizacjach gospodarczych.

Ważny jest także sposób prezentacji wyników otrzymywanych na poszczególnych- etapach działań usprawniających. Wyniki te powinny być podawane w formie zrozumiałej dla kadry kierowniczej i innych za­interesowanych ludzi organizacji gospodarczej i wystar czające do: podejmowania odpowiednich decyzji. .Tak , więc konkretne, propozycje .usprawnień powinny’nawiązywać do rzeczywistych warunków danej wielkiej organizacji gospodarczej,zawierać wszystkie elementy niezbędne’do zrozumienia .istoty, proponowanych usprawnień i ich uza­sadnienie,ustalać’tryb i harmonogram dalszych prac. Zasygnalizowane tu niektóre problemy, uspraw­niania zarządzania wewnątrz wielkiej organizacji gos- _ podarczej naświetlają, trochę przyczyny dotychczasowych niepowodzeń w.tej dziedzinie.

Istotnym warunkiem ^skuteczności usprawniania zarządzania wielką organizacją gospodarczą jest bezpo­średnie włączenie się w te działania kadry kierowniczej i aktywu ‚ społeczno-politycznego. Naczelne kierow­nictwo i aktyw zarządu decydują bowiem zarówno 0   stopniu wprowadzania zmian, jak i o funkcjonowaniu wielkiej organizacji gospodarczej w nowych warunkach. Te przyczyny oraz potrzeba .wykorzystania umiejętnoś­ci, pomysłowości i ambicji.kadr.zarządu stwarzają ko­nieczność /odpowiedniego, psychologicznego przygoto­wywania i wciągania tych kadr do prac usprawniają­cych. Niewątpliwie sprzyja temu, stosowane przez nie­które organizacje gospodarcze, odpowiednie szkolenie  dyskusje prowadzone równolegle z postępem działań nad usprawnianiem zarządzania.-. Trzeba jednak pod­kreślić, że problem jest bardzo złożony i uwagi te nie dają wystarczającego poglądu-na wszystkie;-pułapki i trudności występujące w tej dziedzinie w; rzeczywistości.

W praktyce jednak pomiędzy funkcjami postu­lowanymi a funkcjami rzeczywiście realizowanymi wy­stępują często istotne różnice, wynikające głównie z nie- domagań istniejącego systemu planowania i zarządzania gospodarką narodową. Występują więc dwa zespoły funkcji wielkiej or­ganizacji gospodarczej, tj. funkcje postulowane i funk­cji rzeczywiście realizowane. Uwzględnianie tego faktu jest konieczne, zarówno przy stawianiu diagnozy, jak i formułowaniu koncepcji usprawnień. Na tej podstawie ustala się bowiem ewentualne ; rozbieżności pomiędzy intencjami centralnych organów zarządzania (wyrażo­nymi w zespole funkcji postulowanych) a rzeczywistoś­cią (funkcje rzeczywiście realizowane) i formułuje pro­pozycje usprawnień dotyczące wewnętrznych elemen­tów wielkiej organizacji gospodarczej oraz poszczegól­nych części, systemu planowania’- i’zarządzania gospodarką narodową.

Ponadto, w ramach istniejącego w danym „czasie systemu planowania i zarządzania ustalane są nie tylko podstawowe, cele,, ale również sposób ich realizacji, a często nawet jej metody, i techniki. Całokształt obo­wiązujących w tym zakresie ustaleń nakłada na kie­rownictwa wielkich organizacji gospodarczych obowią­zek wykonywania w określony sposób poważnej części ogółu czynności związanych’z zapewnieniem realizacji celów i zadań. Ustalenia te na ogół przekazywane są organizacjom gospodarczym w; formie obowiązujących przepisów (np. przepisy regulujące zasady gospodarki finansowej, . działalność. – inwestycyjną, gospodarkę za­trudnieniem. i funduszem płac itd.). Składają się one na tzw. postulowane funkcje _ wielkiej organizacji gospo­darczej.

W niektórych bowiem przypad­kach, nawet po wykonaniu niezbędnych prac przygoto­wawczych, może się okazać, że do zadowalającego pod­niesienia, sprawności funkcjonowania wystarczą zaled­wie niewielkie odcinkowe zmiany. Istotna jest tu jed­nak diagnoza dotycząca całości, jako‘konieczna podsta­wa sformułowania uzasadnionej koncepcji zmian i.za­projektowania ich zgodnie z interesem tej całości. Nie jest bowiem możliwe opracowanie uzasadnionych pro­pozycji zmian bez znajomości stanu obiektu, który chce­my usprawniać, na tle. jego systemowych celów.

Przyczynia się tu również brak odpowiednich opracowań teoretycz­nych oraz związane z tym powstawanie istotnych błę­dów w procesie usprawniania zarządzania.Dotychczasowe prace poświęcone, usprawnianiu zarządzania wielkimi organizacjami –gospodarczymi przypisują zbyt: dużo uwagi do  rozwiązań . odcinkowych”. Jest.to spowodowane — jak się wydaje — nie­dostrzeganiem całokształtustruktury:wielkiej organi­zacji gospodarczej i probleęnatyki jej  funkcjonowania w powiązaniu z istniejącym systemem planowania i zazaprojektowane, ale o prace’ przygoto­wawcze, a. zwłaszcza: o diagnozę prawidłowości struk­tury wielkiej organizacji gospodarczej oraz sprawności jej funkcjonowania.

Sprzężenie. usprawniania zarządzania wewnątrz organizacji gospodarczych^ doskonaleniem planowania i zarządzania gospodarką narodową określa tylko ogól­ne ramy i kierunki działań podejmowanych przez kie­rownictwa organizacji’ gospodarczych. Sprzężenie to . pozwala, także na ustalenie znaczenia poszczególnych problemów,zarządzania oraz .kryteriów wyboru ewen­tualnych projektów zmian.’ Umożliwia również znale­zienie płaszczyzny porozumienia, i współpracy pomię- ‚ dzy kierownictwami organizacji gospodarczych a. spe­cjalistami zaangażowanymi w celu usprawniania zarzą­dzania.

Koncentracja na niektórych tylko obszarach funkcjonowania oznacza działanie niekompletne, a często wręcz szkodliwe z punktu widzenia interesów całości organizacji. Na przykład, skupienie nadmiernej uwagi na projektowa­niu usprawnień, podnoszących ekónomiczność funkcjo­nowania, bez ujmowania skutków podejmowanych dzia-” łań w zakresie zaspokajania określonych.potrzeb spo-> łecznych, pożiomu humanizacji pracy i w innych jeszcze’ obszarach, wydaje, się tak samo błędne, jak koncentra­cja na projektowaniu usprawnień nastawionych wyłącz­nie na podnoszenie’poziomu humanizacji pracy, czy za­spokajanie potrzeb.odbiorców, bez uwzględniania pozo- stałych  aspektówfunkcjonowania . organizacji: gospodarczej.